Związek Pracodawców Branży Internetowej IAB Polska złożył uwagi do projektu warszawskiej uchwały krajobrazowej. To nowe miejskie przepisy o reklamach, szyldach, ogrodzeniach i małej architekturze. Organizacja popiera porządkowanie przestrzeni miasta. Zastrzega jednak, że przepisy nie mogą faworyzować nośników na infrastrukturze miejskiej. Chce też lepszej ochrony legalnie postawionych instalacji, trzech lat na dostosowanie zamiast roku i szerszego dopuszczenia reklamy cyfrowej. Proponuje wstrzymanie prac do czasu, aż Trybunał Sprawiedliwości UE odpowie na pytania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pismo ma datę 15 października 2026 r., czyli ostatniego dnia konsultacji społecznych. Adresatem jest Bartosz Rozbiewski, p.o. dyrektora Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy. Podpisał je Włodzimierz Schmidt, prezes zarządu IAB Polska. Organizacja opublikowała stanowisko 19 października. Do pisma dołączyła załącznik ze szczegółowymi propozycjami zmian do poszczególnych paragrafów projektu.
Uchwała krajobrazowa to akt prawa miejscowego. Gmina określa w nim, gdzie i jakie reklamy, szyldy, ogrodzenia i obiekty małej architektury mogą się pojawić. Przepisy obejmują tereny miejskie i prywatne. Projekt dzieli Warszawę na trzy obszary (A, B i C) o różnym poziomie ograniczeń. Legalne będą tylko nośniki wymienione w uchwale, umieszczone na zapisanych w niej zasadach.
Nośniki miejskie a prywatne
Najważniejszy zarzut IAB Polska dotyczy różnicowania zasad w zależności od tego, na jakiej infrastrukturze stoi reklama. Organizacja nie kwestionuje osobnych przepisów dla niektórych elementów infrastruktury publicznej. Uważa jednak, że nie mogą one w praktyce uprzywilejowywać infrastruktury należącej do miasta, kontrolowanej przez nie albo używanej na podstawie umów z miastem.
Projekt dopuszcza reklamy m.in. na wiatach przystankowych, słupach oświetleniowych i trakcyjnych, stacjach roweru publicznego, ładowarkach samochodów elektrycznych, infokioskach, przy zejściach do metra i w przejściach podziemnych. Wolnostojące nośniki średniego i dużego formatu mogą natomiast stać tylko w pasach drogowych ulic wskazanych w załączniku do uchwały. Według IAB Polska rozwiązania te w większości premiują miejskie nieruchomości. Firmy musiałyby też często płacić podwójnie: za zajęcie pasa drogowego i opłatę reklamową. Związek ocenia, że zapisy o lokalizacji nośników wolnostojących prowadzą pośrednio do „monopolu na rzecz miasta”. Wnosi o wykreślenie przepisu, który ustala maksymalną odległość nośnika od krawędzi jezdni.
IAB Polska powołuje się na postanowienie NSA z 2 czerwca 2026 r. (sygn. II OSK 1153/25). NSA skierował w nim do TSUE pytania prejudycjalne, czyli prośbę o wykładnię prawa unijnego, zarejestrowane jako sprawa C-630/26. Pytania dotyczą art. 15 dyrektywy usługowej (2006/123/WE). Chodzi o przepisy, które ograniczają reklamę zewnętrzną firm, a jednocześnie dopuszczają takie same lub podobne formy na infrastrukturze samorządu. NSA pyta też, czy ma znaczenie, że podmiot ustanawiający ograniczenia sam jest właścicielem infrastruktury objętej wyjątkami albo na niej zarabia. IAB Polska przyznaje, że postępowanie nie przesądza automatycznie o niezgodności takich rozwiązań z prawem UE. Wnioskuje jednak o wstrzymanie prac nad projektem do rozstrzygnięcia TSUE i do zmiany ustawy krajobrazowej.
Legalne nośniki i okresy przejściowe
Drugi blok uwag dotyczy przepisów przejściowych. Projekt daje rok na dostosowanie reklam niebędących szyldami. Szyldy, słupy ogłoszeniowe inne niż „papierowe” i część ogrodzeń dostają trzy lata. Słupy „papierowe” i mała architektura na terenach publicznych mają pięć lat. Reklamy w pasie dróg publicznych i na nieruchomościach zarządzanych przez prezydenta miasta mogą zostać do końca decyzji o zajęciu pasa drogowego albo umowy dzierżawy, ale najdłużej rok. IAB Polska chce trzech lat na dostosowanie tablic, urządzeń reklamowych i szyldów. Argumentuje, że dostosowanie to nie tylko demontaż. Trzeba też zmienić umowy, przygotować projekty, uzyskać zgody i zainwestować.
Projekt zwalnia z obowiązku dostosowania nośniki postawione na podstawie pozwolenia na budowę albo skutecznego zgłoszenia. To konsekwencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2023 r. (sygn. P 20/19). TK zakwestionował nakaz usuwania legalnie postawionych reklam bez ustawowego mechanizmu odszkodowań. IAB Polska uważa jednak, że wyjątek jest za wąski. Pomija nośniki, które w chwili montażu nie wymagały ani pozwolenia, ani zgłoszenia, np. ze względu na małe rozmiary. Dla obiektów małej architektury i ogrodzeń projekt chroni także te postawione „w inny sposób zgodny z przepisami”. IAB proponuje takie samo brzmienie dla reklam. Ostrzega, że węższy zapis naraża uchwałę na te same zarzuty niekonstytucyjności, które pogrążyły wcześniejsze próby w Warszawie.
Organizacja chce też jasnego zapisu, że zmiana kampanii, reklamodawcy czy treści nie czyni z istniejącego nośnika nowego urządzenia. Proponuje ponadto regułę kolejności: gdy dwa nośniki stoją za blisko siebie, dostosowuje się najpierw ten postawiony później. Jeśli zgodny z uchwałą nośnik straci tę zgodność, bo obok powstanie np. nowy budynek albo wiata, koszt dostosowania powinien ponieść inwestor nowego obiektu.
Skala problemu jest duża. Miasto do maja zinwentaryzowało 40 km ulic i znalazło 330 wolnostojących nośników. Dla ponad 260 z nich nie odnaleziono dokumentacji w miejskich rejestrach.
Reklama cyfrowa: małe, pionowe, statyczne
IAB Polska skupia się też na reklamie cyfrowej (DOOH, digital out-of-home, czyli ekrany w przestrzeni miejskiej). Według projektu wyświetlacz pokazuje nieruchome obrazy zmieniane nie częściej niż co 10 sekund. Nie może działać między północą a 6 rano. Musi automatycznie dostosowywać jasność, maksymalnie do 2500 cd/m² w pełnym słońcu i 350 cd/m² po zmroku. Ekran małego formatu ma mieć przekątną 55–75 cali, proporcje 16:9 i układ pionowy. Podczas wrześniowej prezentacji projektu Bartosz Rozbiewski mówił: „Duże wyświetlacze w ogóle nie są w uchwale przewidziane”.
IAB Polska proponuje:
- dopuszczenie ruchomych obrazów;
- dopuszczenie ekranów poziomych i szerszego zakresu przekątnych;
- dodanie do definicji formatu średniego i dużego wariantu cyfrowego: 156–173 cali dla średniego i 253–267 cali dla dużego, w proporcjach 16:9 w pionie;
- dopuszczenie ekranów na elewacjach reklamowych i dachach, gdzie projekt wymaga formy ażurowej (napisu lub znaku bez tła), co według IAB wyklucza standardowe ekrany LED;
- zgodę na cyfrowe reklamy firm zewnętrznych w witrynach lokali, czyli model retail media. Projekt dopuszcza w witrynie jeden wyświetlacz na lokal i tylko jako szyld, czyli do informowania o działalności prowadzonej w tym lokalu. Drukowany odpowiednik takiej reklamy jest dozwolony.
Zamiast zakazywać konkretnych technologii, uchwała powinna według IAB określać parametry: jasność, częstotliwość zmian obrazu, godziny emisji i wpływ na bezpieczeństwo ruchu.
Odległości, dachy, siatki: projekt i propozycje
| Kwestia | Projekt miasta | Propozycja IAB Polska |
|---|---|---|
| Dostosowanie reklam niebędących szyldami | 1 rok | 3 lata |
| Nośnik średni od innych średnich i kolumn reklamowych | 150 m | 100 m |
| Nośnik średni od dużych; duży od średnich i dużych | 200 m | 100 m |
| Odległość od budynków: nośnik średni / duży | 10 m / 20 m | 5 m / 5 m |
| Nośnik na stacji roweru publicznego od nośników wolnostojących | 40 m | 10 m |
| Margines błędu wymiarów | 2% | 5% |
| Reklama na siatce na rusztowaniu | do 30% siatki (m.in. obszary A i B) lub 60% | do 100% |
| Reklamy ażurowe na dachach | tylko budynki niemieszkalne | także mieszkalne |
Zakaz reklam na dachach budynków mieszkalnych odbiera, według IAB, wspólnotom i spółdzielniom mieszkaniowym przychody z wynajmu powierzchni. Większa powierzchnia reklamy na siatkach pozwoliłaby lepiej finansować remonty. Organizacja chce też wykreślenia przepisów o reklamie w przejściach podziemnych. Uważa, że uchwała nie powinna regulować tych przestrzeni.
Parki kulturowe jako alternatywa
IAB Polska zwraca też uwagę na łączny efekt wymogów dotyczących lokalizacji, odległości, rodzajów nośników i ich konstrukcji. Jego zdaniem razem mogą wyeliminować legalną działalność reklamową z dużej części miasta, choć ten sam cel dałoby się osiągnąć łagodniejszymi środkami. Jako alternatywę wskazuje parki kulturowe tworzone na podstawie ustawy o ochronie zabytków. Warszawa ma już park kulturowy „Historyczne Centrum Warszawy” i „Wilanowski Park Kulturowy”. Przewagą tej drogi ma być wyraźna podstawa ustawowa. Do tego dochodzi procedura ustalania odszkodowań, bo ustawa odsyła do przepisów prawa ochrony środowiska.
Co dalej z projektem
Konsultacje projektu trwały do 15 października 2026 r. Urząd zapowiada analizę uwag i raport z wykazem zgłoszeń oraz odpowiedziami urzędu. Raport ma się ukazać na stronie konsultacji, a indywidualnych odpowiedzi urząd nie wysyła. Poprawiony projekt trafi do Rady m.st. Warszawy, w razie potrzeby po ponownych uzgodnieniach. Według urzędu termin głosowania nie jest ustalony. W połowie września urzędnicy zapowiadali, że projekt ma trafić do rady do końca roku. Rozbiewski zakładał wtedy, że uchwała mogłaby wejść w życie w pierwszej połowie 2027 r.
To kolejne podejście stolicy do uchwały krajobrazowej. Rada Warszawy przyjęła ją już 16 stycznia 2020 r., ale wojewoda mazowiecki uchylił ją rozstrzygnięciem nadzorczym. Nową procedurę radni rozpoczęli 10 lipca 2025 r., a 31 lipca 2026 r. projekt trafił do uzgodnień i opiniowania.
Źródła: IAB Polska, Urząd m.st. Warszawy